Blanke uitersten

Op de hoek van Pretoria en Claim Street

De Lonely Planet schreef ooit over de wijk Yeoville: als een elegant verloederende buurt, zo rond 1995 was dat ook nog wel van toepassing op Hillbrow. Maar als zo’n neergang eenmaal is ingezet, blijft er van elegantie heel snel niets meer over.
Zo kwam ik op het internet een fotoblog tegen over Yeoville en Hillbrow onder de veelzeggende titel ‘Death of Johannesburg’, gepresenteerd door iemand die zich ‘real realist’ noemt.

Constitution Hill

Ook al begon Hillbrow zo rond 1992  volop te gisten; voor bezoekers zoals ik die er toen voor de eerste keer kennis mee maakten, was toch nog heel invoelbaar hoe het slechts enkele jaren daarvoor in deze woonwijk geweest moest zijn. Eén vierkante kilometer met comfortabele woonflats, de enige plek in Johannesburg waar hoogbouw voor huisvestingsdoeleinden werd toegepast, een swingende buurt voor de geslaagde blanken van de stad, die het in het geheel niet deerde een gevangenis als buur te hebben.

Als hazen in het knollenveld

Aan een van de grote spiegelramen van Three Sisters had je onder het genot van een kop koffie heel mooi zicht op het drukke kruispunt van Pretoria en Claim Street; een stadsgezicht dat Francien, een vriendin van mij – zo vertelde zij mij – heel erg deed denken aan Baltimore waar zij gestudeerd had. Ook tijdens andere uitjes in de stad bleef Francien zich steeds weer opnieuw verbazen over de voor haar zo frappante overeenkomsten tussen Johannesburg en andere Amerikaanse steden zoals Baltimore.

Welkom in Johannesburg

Net als ooit bij de voorbereiding van een bezoek aan de Nigeriaanse hoofdstad Lagos, werd mij ook voor de bestemming Johannesburg flink de wacht aangezegd. En net als destijds met Lagos leek het mij verstandig om alle waarschuwingen en goede raadgevingen zoveel mogelijk serieus te nemen. Maar toen ik mij eenmaal bij het Parklane Hotel in de wijk Hillbrow had ingeboekt, bekroop mij toch een zeker gevoel van opluchting.

Dit is Afrika niet

In 1992 maakte ik voor de allereerste keer kennis met Zuid-Afrika. Want toen mocht het opeens. Mandela was twee jaar eerder vrijgelaten; Zuid-Afrika was bezig om de apartheid van zich af te schudden. Om kort te gaan, er waren geen morele, of beter gezegd, politiek correcte belemmeringen meer om het tot voor kort nog zo verfoeide land te bezoeken. De eerste indrukken van die kennismaking zijn mij heel goed bijgebleven. Wat bij mij ook is gebleven: Verbazing!

Overpeinzing bij de kerstboom

Bij de opruiming van m’n berging achter het huis vond ik eergisteren de van ijzerdraad gevlochten kaarsenhouder terug die bij Donald al vele jaren geleden in ongenade was gevallen als notoire ‘clutter’, zoals hij dat placht te noemen; iets waar ik nou juist meer dan een zwak voor heb. De standaard voor twaalf kaarsen was een presentje van mijn vriendin Anita dat zij bij haar vertrek uit Johannesburg voor mij achterliet. Waar ik sinds m’n verblijf in Johannesburg nog nooit werk van maakte; dat is nu gebeurd. Met wat kerstspullen van Pick & Pay heb ik van Anita’s kaarsenhouder een kerstboompje gefabriekt. Dat vond ik nu eens een keer een mooie manier om deze net begonnen laatste maand van het jaar in nostalgisch kaarslicht te zetten.