Onuitwisbare beelden.

21 juni 2013 § Een reactie plaatsen

De foto van Sam Nzima die Mbuyisa Makhubu wereldberoemd maakte. Naast hem Hector Pietersons zusje Antoinette.

De foto van Sam Nzima die Mbuyisa Makhubu wereldberoemd maakte. Naast hem Hector Pietersons zusje Antoinette.

Zijn naam zal de meeste mensen niet zoveel zeggen; toch kent de hele wereld Mbuyisa Makhubu van de foto die het beeldmerk werd van de scholierenopstand van 16 juni 1976. Daarop is hij te zien als de jongen die Hector Pieterson, officieel het eerste dodelijke slachtoffer van die gebeurtenis, in zijn armen draagt. Met Hectors zusje Antoinette in paniek naast hem, rent Mbuyisa naar de volkswagen kever van fotograaf Sam Nzima om Hector op de achterbank ervan neer te leggen voor een rit naar het dichtstbijzijnde hospitaal waar een arts niet meer kon doen dan de dood van de 13-jarige Hector vaststellen. Mbuyisa kever

Er zijn nogal wat overeenkomsten tussen Tsietsi Mashinini, de organisator van de scholierenmars die uitliep op een opstand van ongekende omvang, en Mbuyisa Makhubu. Ze waren allebei van dezelfde leeftijd. De politie had het op hen gemunt. Op Tsietsi als de aanstichter van het verzet en op Mbuyisa omdat zijn foto de wereldpers had gehaald en de internationale gemeenschap daardoor niet langer meer weg kon kijken van wat er in Zuid-Afrika aan de hand was. Beiden hebben kort na de juni-gebeurtenissen van 1976 de wijk genomen naar het buitenland. Tsietsi is veertien jaar later in Guinea onder mysterieuze omstandigheden overleden; Mbuyisa is in Nigeria spoorloos verdwenen. Zijn moeder heeft tot haar dood in 2004 alles op alles gezet om te achterhalen hoe haar zoon in ballingschap zomaar kon verdwijnen. Zij klopte ook aan bij de Waarheids- en Verzoeningscommissie; zonder enig resultaat. Ook de familie van Tsietsi Mashinini is achtergebleven met vragen over de raadselachtige dood van hun zoon en broer. Dat is in hun geval toch wel merkwaardig te noemen omdat het leven van Tsietsi in ballingschap over een behoorlijk aantal jaren na 1976 gereconstrueerd kon worden. Een veel langere periode dus dan die van Mbuyisa’s verblijf in het buitenland. Het laatste levensteken dat de moeder van Mbuyisa in 1978 kreeg, was een brief van hem waarin hij schreef veel ziek te zijn geweest en dat het nog steeds niet zo goed met hem ging. Daarna is er niets meer van hem vernomen. Via wat tussenstops belandde Tsietsi in 1977 in Liberia waar hij dankzij de zangeres Miriam Makeba in contact kwam met Welma Campbell, de dochter van een Liberiaanse politicus. Welma, ooit uitgeroepen tot Miss Liberia deed in dat jaar ook mee aan de Miss Universe verkiezingen en Tsietsi trouwde met haar. Dat huwelijk waaruit twee dochters werden geboren, heeft maar enkele jaren geduurd. Volgens sommige bronnen heeft Tsietsi zich daarna in Guinea gevestigd waar Miriam Makeba zich opnieuw over hem ontfermd zou hebben. In tegenstelling tot Mbuyisa moet Tsietsi’s carriëre als balling zeker in zijn beginjaren in het teken hebben gestaan van de glitter en glamour waar Bekende Ballingen, BB’en, zoals Miriam Makeba en haar Amerikaanse collega Nina Simone in onder andere, Liberia op werden onthaald. Om deze indruk bevestigd te krijgen, raadpleegde ik de heruitgegeven autobiografie van Miriam Makeba. Dat is een rijk geïllustreerd prutswerk van iemand die het ongelooflijk goed met zichzelf getroffen blijkt te hebben. Zo’n autobiografie kan het dan ook gerust stellen zonder bibliografie en de index kan beperkt blijven tot de letters M voor Miriam en de M van Makeba; om het de lezer vooral niet nodeloos ingewikkeld te maken. Over Tsietsi Mashinini weet zij in haar fotoalbum te melden dat zij in 1990 bij haar terugkeer uit ballingschap in Zuid-Afrika bij de familie van Tsietsi wat foto’s van hem is gaan afgeven. Daar kunnen de familie en de lezers van haar openhartigheid het dan mee doen. Ik weet niet precies waarom, maar dat werkstukje van “Mama Africa” – de eretitel die Miriam wist te verwerven – bij de boekwinkel Exclusive Books doorbladerend, bekroop mij een gevoel van ergernis. Ergernis dat een duur boek voor mij in ieder geval helemaal niks te melden bleek te hebben. Eerlijk gezegd toch ook verontwaardiging over veel te veel met leuke foto’s – dat wel – verluchtigde onwaarachtigheid. Zoals de mededeling van ‘ons Mama’ dat zij haar boezemvriendin Nina Simone zo ergens rond 1974 adviseerde om als economische balling uit de Verenigde Staten haar heil maar te zoeken in Liberia. Dat land was, in tegenstelling tot Miriams Franstalige ballingsoord Guinea, volgens haar voor Simone een veel beter, want, Anglofoon toevluchtsoord. Wat een aperte onzin! Toch raar. Zit ik bij Exclusive Books een boek van Miriam Makeba door te bladeren om postuum, zij overleed in 2008, een hekel aan dat mens te krijgen. Onredelijk is zoiets. Om niet te zeggen, volstrekt onbetamelijk.

Getagd: , , , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Wat is dit?

Je leest nu Onuitwisbare beelden. voor pjvandenakker.

Meta

%d bloggers liken dit: