Voor wat, hoort wat!

28 juni 2013 § Een reactie plaatsen

Amina Cachalia en Nelson Mandela in zijn tuin in Houghton, Johannesburg.

Amina Cachalia en Nelson Mandela in zijn tuin in Houghton, Johannesburg.

Het gaf mij een zekere opluchting om te lezen dat ik met mijn reserves jegens Miriam Makeba niet helemaal alleen sta. In haar recent verschenen autobiografie, When Hope and History Rhyme, van Amina Cachalia, anti-apartheids activiste en goede vriendin van Nelson Mandela, schrijft zij heel kort iets over Miriam Makeba. Zij doet dat in de context van een telefoongesprek dat zij met Nelson Mandela in 1991 voerde, in de tijd dus dat Winnie Mandela voor de rechter stond ter zake van de moord op Stompie Seipei Moeketsi, een jeugdige activist die door Winnie’s notoire ‘voetbalclub’ was geliquideerd. Mandela vroeg zijn vriendin of zij bij een volgende rechtszitting acte de présence zou willen geven bij wijze van morele ondersteuning voor zijn zo in het nauw geraakte Winnie. Nee, dat doe ik niet, antwoordde Cachalia. Winnie’s kwestie is geen politieke aangelegenheid maar een strafrechtelijke. Daar ga ik mij niet mee inlaten. Om haar toch over de streep te krijgen verwees Mandela toen naar het goede voorbeeld dat Miriam Makeba kennelijk al had gegeven; waarop Cachalia reageerde met: “Ja, zij wel. Want voor wat hoort wat…toch!” Met die opmerking herinnerde Cachalia Nelson Mandela aan een door hem eerder aan haar gedane ontboezeming over Miriam Makeba. Die bleek na haar terugkeer in Zuid-Afrika in 1990 niet alleen even langs te zijn geweest bij de familie van Tsietsie Mashinini om daar wat foto’s af te geven; met enkele van haar vriendinnen had zij na haar terugkeer ook belet gevraagd en gekregen voor een ontmoeting met Nelson Mandela. In dat samenzijn vroegen Makeba en haar vriendinnen of Mandela voor hen iets zou kunnen betekenen bij de aanschaf van nieuwe auto’s voor de dames. Ik ga ervan uit dat Makeba en haar vriendinnen zich met hun verzoek toen ook hebben laten leiden door het principe van ‘voor wat, hoort wat’. Hebben wij ons niet suf gezongen in de strijd tegen de apartheid? Waar is onze beloning? Aanvankelijk, zo vertelde Mandela aan Cachalia, moest hij niks hebben van dat gebedel. Maar Makeba en haar zangvogeltjes zetten het vervolgens op pruilen en huilen om hun verzoek kracht bij te zetten. Mandela ging overstag. “Ik kan nou eenmaal niet tegen huilende vrouwen”, moet hij aan Cachalia hebben toevertrouwd.

Voor een muzikaal eerbetoon aan Miriam Makeba was de Nederlandse zangeres Leoni Jansen in 2010 in Johannesburg om daar samen met de Africa Mama’s – een door Jansen enkele jaren daarvoor geformeerde groep van getalenteerde jonge zangeressen – zo’n programma samen te stellen. De leden van de zanggroep zouden in de productie ieder voor zich een bepaalde episode uit het leven van Miriam Makeba voor hun rekening nemen. Makeba’s hartsvriendin was daarom uitgenodigd voor een workshop met de Mama’s om hen meer inzicht te geven in de persoonlijkheid en de levenswandel van de in 2008 overleden Mama Africa. Het werd een buitengewoon levendige bijeenkomt, boordevol anekdotes over de zo vermaard geworden Makeba waar ook ik als toehoorder geboeid naar luisterde. Hoe het zo ter sprake kwam, weet ik niet meer, maar op een goed moment gaf Makeba’s hartsvriendin haar indrukken van post-apartheid Zuid-Afrika. Uitgebreid ging zij in op de morele rafelrand die naar haar mening zo pijnlijk zichtbaar was geworden aan het ‘nieuwe Zuid-Afrika’. Het ergste vertoon van hoezeer de Zuid-Afrikaanse samenleving aan morele verloedering ten prooi was gevallen, was volgens haar de om zich heen grijpende homoseksualiteit. Er volgde een filippica van homofobe achterlijkheid waar de honden geen brood van lustten. Ofschoon ik gelukkig al lang genoeg in Zuid-Afrika woonde om dit soort rabiate afkeer van homo’s langs mijn koude kleren af te laten glijden, kostte het mij bij deze gelegenheid toch iets meer moeite. Ik zat namelijk tijdens die geanimeerde workshop nog tot over mijn oren in de rouw over mijn partner Donald die ik enkele weken daarvoor had moeten begraven. Ik kon alleen maar denken; “Houd alsjeblieft op, mens!” En natuurlijk had ik al helemaal niet de moed om het geraaskal van Makeba’s hartsvriendin te onderbreken met: “Mevrouw, wist u dat Miriams tophit Pata Pata ooit ‘top of the bill’ was in Nederlandse homokroegen. Ik heb er in een Arnhemse nichtenkit nog een dansje op geleerd. En wat dacht u van Miriams goede vriendin Nina Simone? Die was in dezelfde tijd pas ‘camp’ met haar versie van Ne me quitte pas!”

Getagd: , , , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Wat is dit?

Je leest nu Voor wat, hoort wat! voor pjvandenakker.

Meta

%d bloggers liken dit: