Lege plekken.

3 augustus 2013 § Een reactie plaatsen

Tot haar overlijden in 2004 had de moeder van Mbuyisa Makhubu een stalletje bij het Hector Pieterson monument in de wijk Orlando-West van Soweto. Op die plek met de wereldberoemd geworden foto van haar zoon verkocht zij memorabilia van de scholierenopstand. Mevrouw Makhubu woonde vlakbij het monument om de hoek. De zitkamer van haar huisje werd geheel naar Soweto’s interieurvoorschriften gedomineerd door een pompeus kunstleren bankstel. Ik heb daar ooit met haar gepraat over Mbuyisa die in 1976 na zijn vlucht naar het buitenland spoorloos is verdwenen. Zijn moeder heeft alles op alles gezet om die verdwijning opgehelderd te krijgen; tot aan de Waarheids- en Verzoeningscommissie aan toe. Maar ook daar kreeg zij nul op het rekest. Bij haar thuis bladerde zij met mij door een fotoalbum met familiekiekjes. Nogal wat bladzijden vertoonden lege plekken. “Ja”, lichtte zij toe, “daar zaten foto’s van Mbuyisa die journalisten van mij mochten lenen voor de verhalen die zij over hem hebben geschreven. Ik kreeg dan altijd de verzekering dat zij die foto’s weer zouden terugbrengen.” Net als bij Tsietsi Mashinini werd ook voor Mbuyisa vrij kort na de Soweto-opstand de grond te heet onder zijn voeten en nam hij in eerste instantie de wijk naar Botswana. Zijn moeder kan zich het afscheid nog heel goed herinneren. “Hij vertelde mij dat hij met een zangkoor voor een optreden naar Durban moest. Ik heb hem toen het laatste geld gegeven wat ik bij mij had en mijn voorgevoel zei mij dat Mbuyisa mij niet de waarheid had verteld.” De ouders van Tsietsi Mashinini bleven zeker nog tot rond 1980 geȉnformeerd over de omstandigheden waarin hun zoon zich bevond. Voor Mbuyisa’s moeder bleef enig levensteken uit, tot zij in 1978 een brief ontving die Mbuyisa vanuit Nigeria had geschreven. “Hij schreef daarin dat hij zo’n beetje door alle tropische ziekten was bezocht die een mens op kan lopen. Het ging dus helemaal niet goed met hem. Die brief was het laatste wat ik van hem heb vernomen.” Zo’n drie jaar later schreef Tsietsi Mashinini ook vanuit Nigeria een brief aan zijn moeder. In nauwelijks leesbaar kriebelschrift en zonder een afzenderadres te vermelden, liet Tsietsi in die brief weten dat hij met gezondheidsproblemen kampte. Hoe nauwgezet Lynda Schuster in haar boek ‘A Burning Hunger’ de lotgevallen van Tsietsi heeft weten te reconstrueren, toch begint ook zijn spoor in Nigeria te vervagen. Feiten veranderden in vermoedens en vermoedens werden geruchten. Zo gebeurde dat ook met de spoorloos verdwenen Mbuyisa. Hij zou in zee zijn verdronken. Weer een ander verhaal was dat Mbuyisa zich tot rasta had ontpopt en aan de hash verslingerd was geraakt. Er was ook een versie volgens welke Mbuyisa verstrikt zou zijn geraakt in de richtingenstrijd van elkaar bevechtende vrijheidsstrijders. Die lezing opperde dat hij daarbij als politiek onbetrouwbaar uit de weg zou zijn geruimd. Al die verhalen vol met vraagtekens over wat er zich nou werkelijk rondom Tsietsi Mashinini en Mbuyisa Makhubu heeft afgespeeld, blijven nog tot op de dag vandaag hardnekkig rondzingen. En elk jaar rond 16 juni, de dag van de scholierenopstand die tot de Nationale Jeugddag werd uitgeroepen, verschijnen er artikelen over Tsietsi en Mbuyisa met de teneur dat er over hun lot doelbewust zaken geheim worden gehouden. In Mbuyisa’s familie heeft dat sinds het overlijden van zijn moeder tweespalt teweeg gebracht. Mbuyisa’s broer zocht de publiciteit en eiste van de overheid dat het gezicht van Mbuyisa op de foto van Sam Nzima zwart gemaakt moest worden. Hij maakte veel misbaar over de naar zijn smaak exploitatie van zijn verdwenen broer. Onder andere Mbuyisa’s zus distantieerde zich van haar verongelijkte broer en verwees naar haar moeder die bij haar zoektocht naar de waarheid omtrent de verdwijning van haar zoon altijd grote waardigheid aan de dag had gelegd. “Weet je”, vertelde Mbuyisa’s moeder mij destijds, “dat ik wel eens jaloers ben als ik een begrafenisstoet voorbij zie komen. Dan zie ik al die begrafenisgangers en denk: Ja, jullie weten in ieder geval van wie je afscheid moet nemen. Dat voorrecht is mij met Mbuyisa nooit vergund geweest.”

Getagd: , , , , , , , , , , ,

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s

Wat is dit?

Je leest nu Lege plekken. voor pjvandenakker.

Meta

%d bloggers liken dit: