Wij kunnen er niks aan doen

30 maart 2012 § Een reactie plaatsen

In haar column in de Volkskrant van 12 maart jl. brak Edith Tulp de staf over de nog altijd onbedwingbare neiging van blanken om Afrikanen zielig te vinden. Vermanend heeft Edith in haar stuk de Nederlanders toegesproken die het maar niet kunnen laten om bij hun eerste bezoek aan een Afrikaans land letterlijk flink uit te pakken met balpennen, schriftjes, T-shirts en wat al niet nog meer aan goedbedoelde rommel voor arme zwarte kindertjes in arme zwarte dorpjes.  Helemaal bont maakte het een mevrouw die Edith ooit als reisleidster in haar groep meemaakte en die het presteerde om zwarten gedurende de reis blij te maken met haar thuis opgespaarde oude kerstkaarten. Vandaar Ediths hartenkreet aan het adres van haar blanke lezers om nu eindelijk eens normaal te gaan doen en op te houden met het denigreren van Afrikanen als eeuwige pechvogels. Het wordt volgens haar immers de hoogste tijd om Afrikanen tegemoet te treden als gelijkwaardige medeburgers; niet als schlemielen goed voor een aalmoes. Ik ben het hartgrondig met Edith eens al ben ik ook bang dat er nog heel wat bewustwordingscursussen aan te pas zullen moeten komen om die merkwaardige blanke afwijking van selectieve vrijgevigheid uit te bannen. Misschien is die wel genetisch bepaald. In ieder geval dateert die niet van vandaag of gisteren. Halverwege de negentiende eeuw stak de Engelse schrijver Charles Dickens al de draak met zijn karikatuur van de blanke weldoener in het personage van mevrouw Jellyby die alles veil had voor verdrukte negertjes in de Niger delta. In mijn eerdere blogs heb ik al eens stilgestaan bij de hedendaagse Jellyby-klonen zoals de hulptroepen uit Appelscha die Zuid-Afrika kwamen steunen gekleed in T-shirts met het opschrift “Appelscha voor Afrika”.

Volgens de Britse historicus Basil Davidson was er tot aan het einde van de Middeleeuwen helemaal geen sprake van een tegenstelling tussen blanke superioriteit en zwarte minderwaardigheid. De onderlinge verhoudingen tussen blank en zwart werden volgens Davidson nu juist gekenmerkt door wat Edith in haar column bepleitte; wederzijdse gelijkwaardigheid. De daarop volgende slavernij, imperialisme en kolonialisme hebben van die wederzijdse gelijkwaardigheid droevig weinig overgelaten zodat wij nu nog altijd met de gebakken peren zitten; schuldgevoel en die daaruit voortvloeiende reflex van iets ‘goed te willen maken’. Als 18-karaats baby boomer kan ik mij nog heel goed herinneren hoe ik in die traditie opgroeide dankzij de missionarissen die in de vastentijd ook op mijn school films over Afrika kwamen tonen. Dat waren bibberige zwart/wit beelden met strepen waarop je schooltjes zag, ziekenhuisjes onder palmbomen; waarbij werd uitgelegd hoeveel werk er in het verre Afrika nog aan de winkel was. Ik heb het nog altijd in mijn collectie; het inmiddels omstreden geworden album van ‘Kuifje in Afrika’ dat ik met net zoveel plezier las als alle andere albums van Hergé zonder destijds ook maar een moment stil te staan bij het racistische karakter van het stripverhaal.

Tja, wij blanken staan voor de niet geringe opdracht om eens grote schoonmaak te gaan houden in onze bovenkamers. Weg met de stereotypen, weg met de bevooroordeeldheid. Zuid-Afrika is daar ook nog steeds volop mee bezig. Al moet het gezegd dat de blanke minderheid alhier zich nog niet bovenmatig uitslooft om de in het land zo scheefgegroeide verhoudingen weer enigszins recht te trekken. Maar ook vanuit de zwarte hoek wordt dat proces er niet gemakkelijker op gemaakt. Zoals ik twee weken geleden schreef, lijkt Zuid-Afrika na het aanvankelijk zo hoopgevende ideaal van Nelson Mandela’s niet-raciale samenleving op dit moment te blijven steken in dat van een raciaal land van daders en gegradeerde slachtoffers. Waar Mandela er zo schitterend in slaagde om mensen ervan te overtuigen dat je op een constructieve manier tot elkaar veroordeeld kunt zijn, hebben zijn opvolgers nu veel meer een sfeer geschapen waarin de roep om eindelijk maar eens af te gaan rekenen met al het onrecht uit het verleden steeds luider en ook steeds scheller wordt.

Het Thabo Mbeki-recept.

23 maart 2012 § Een reactie plaatsen

Florence Machaka, een dappere moeder die niet langer meer zweeg over de doodsoorzaak van haar overleden zoon Thabang Lebese.

Florence Machaka met een foto van haar zoon Thabang

De berichtgeving over de dood van de bekende 38-jarige voetballer Thabang Lebese die op 22 februari 2012 in het Helen Joseph ziekenhuis in Johannesburg overleed, had een buitengewoon merkwaardig verloop. Aanvankelijk bleef daarin de doodsoorzaak onvermeld maar werd wel bekend dat de familie van de overleden voetballer het ziekenhuis waar Thabang werd opgenomen, beschuldigde van grove nalatigheid die zijn dood tot gevolg zou hebben gehad. Het kwam mij allemaal heel erg bekend voor en je zou het de erfenis van Thabo Mbeki kunnen noemen, het Mbeki-recept van de ontkenning. « Lees de rest van dit artikel »

De begrafenis van tante Cynthia III (en slot)

16 maart 2012 § 2 reacties

West Park begraafplaats Johannesburg

Een dienst die meer dan drie uur duurde met een niet aflatende stoet van sprekers; het uithoudingsvermogen van de aanwezigen werd nogal beproefd. Gelukkig waren er zangintermezzo’s waar iedereen vol overgave aan meedeed en die aan de uitvaart van Cynthia Mhangwani een uitbundig karakter gaven. « Lees de rest van dit artikel »

De begrafenis van tante Cynthia II

9 maart 2012 § 2 reacties

Het was de voorzitter van een vakbond voor werkers in de lichte muziek die in zijn redevoering de loftrompet stak over Cynthia’s onvoorwaardelijke inzet bij het werk van haar echtgenoot, een buitengewoon succesvolle muziekproducer. Dat zou zonder Cynthia wel eens heel anders hebben kunnen uitpakken; zo verzekerde de muziekman zijn gehoor. Hij was natuurlijk ook vakbondsman genoeg om zijn elegische Cynthia-vertoog te kruiden met een schets van de benarde omstandigheden waaronder muzikanten hun werk moeten doen. « Lees de rest van dit artikel »

Buitenbeentje op het continent

24 februari 2012 § 1 reactie

Binnen de kortste keren stampte Truus een hospitium uit de grond waar terminale aidspatiënten in ieder geval nog op een enigszins menswaardige manier konden sterven. Aan zulke opvangmogelijkheden was groot gebrek; het rampzalige aidsbeleid van de regering onder President Thabo Mbeki liet ook niet veel anders meer over dan het de stervenden zo draaglijk mogelijk te maken. Op veel plaatsen elders ontstonden vergelijkbare  initiatieven. Zo ontwikkelde Zuid-Afrika zich sinds Mandela’s vrijlating en onder het juk van de aids-epidemie tot een deerniswekkend land dat hulp kon gebruiken; heel veel hulp. « Lees de rest van dit artikel »

Het zijn net kittens.

30 december 2011 § 1 reactie

Op een van zijn reizen door Afrika kreeg de schrijver Adriaan van Dis een ongemakkelijk gevoel. Hij betrapte zich er namelijk op dat hij in de omgang met zwarten opeens een heel andere toon aansloeg; ja, dan een vriendelijkheid aan de dag legde die hij voor zijn mede-Caucasiërs niet in z’n ransel heeft. « Lees de rest van dit artikel »

Diefstal in Afrika

23 december 2011 § Een reactie plaatsen

Het was niet echt consternatie, eerder verschrikt en angstig afwachten die de toespraak van mijn ‘counterparts’ Albert en George bij onze radiostudenten teweeg bracht. Er was in de studio een taperecorder gestolen en ook al moest de onderste steen boven; wij waren vastbesloten om het ding weer terug te krijgen. Albert en George lieten de studenten weten dat daarom de regenmaker zou worden geconsulteerd. « Lees de rest van dit artikel »

Het echte Afrika

4 november 2011 § Een reactie plaatsen

Ik ben net terug van een uitstapje met Nederlandse toeristen die een geheel verzorgde rondreis hadden geboekt. Toevallig niet het pakket dat in Nederland wordt verkocht onder de wervende kop: Een rondreis door het echte (Zuid-) Afrika! De vrouw van het echtpaar, de dochter van Nederlandse emigranten, die als 12-jarig meisje met haar ouders terugkeerde naar Nederland, bleek niettemin een verrassende visie te hebben op haar ‘echte Afrika’. “Altijd goedlachs”, zo beoordeelde zij de vriendelijke ober die haar aan het ontbijt nog een kop koffie inschonk.
“Met diezelfde goedlachsheid snijden ze je keel door,” liet zij er op volgen. « Lees de rest van dit artikel »

Waar ben ik?

Je bekijkt nu de Afrika categorie van pjvandenakker.